Rok Franciszka Nierzwickiego

Rada Powiatu Starogardzkiego dla upamiętnienia 200. rocznicy narodzin Franciszka Niedrzwickiego podjęła uchwałę, w myśl której ustanawia się rok 2021 „Rokiem Franciszka Nierzwickiego”.

rok-franciszka-nierzwickiego-6743.jpg

Warto z otchłani dziejowej wydobywać postaci, które swoim życiem i działalnością tak wiele dobra uczynili dla powiatowej wspólnoty i naszej Ojczyzny. Jednym z nich niewątpliwie był Franciszek Nierzwicki, którego 200. rocznica narodzin przypada w tym roku. Można go uznać za jednego z największych herosów walki z germanizacyjną polityką pruskiego zaborcy na Pomorzu Gdańskim. Franciszek urodził się 13 października 1821 roku w Więckowach, a edukację ukończył zaledwie na poziomie miejscowej niemieckiej jednooddziałowej szkółki. Później pracował na własnej roli i mimo natłoku gospodarsko-rodzinnych obowiązków każdą wolną chwilę poświęcał na działalność społeczno-narodową.

Nierzwicki uczestniczył w dziesiątkach wieców, zebraniach i uroczystościach kościelnych, podczas których w obronie polskiej mowy wygłaszał płomienne przemówienia. Należał do prekursorów rodzącej się na ziemi pomorskiej ideologii narodowo-chrześcijańskiej. Był wyznawcą solidaryzmu narodowego, bez którego nie wyobrażał sobie wybicia się Polaków na niepodległość. Przez kilka dziesięcioleci swoje poglądy prezentował na łamach wielu ówczesnych gazet, a swoje artykuły podpisywał literackim pseudonimem Stary Franek z Więcków. W opinii znawców przedmiotu Franciszka Nierzwickiego uznaje się za ojca pisarstwa kociewskiego. Był on również wielkim krzewicielem oświaty ludowej oraz propagatorem nowoczesnych metod uprawy ziemi. Należał do grona założycieli wielu propolskich organizacji kościelnych oraz amatorskiego teatru w Więckowach. W swoim mieszkaniu zgromadził pokaźny zbiór czasopism i książek, a jego bibliofilskie zainteresowania stały się pierwowzorem do napisanej w 1938 roku przez Aleksandra Majkowskiego opowieści „Życie i przygody Remusa”. W 1892 roku powstało dzieło etnograficzne Józefa Łęgowskiego „Kaszubi i Kociewie”, w którym autor do opisu legend, zwyczajów i obrzędów wykorzystał korespondencję Franciszka.

Franciszek Nierzwicki w czasie powstania styczniowego pełnił funkcję męża zaufania powstańczego Rządu Narodowego. Z jego inicjatywy zorganizowano zbiórkę pieniężną na wyposażenie 18-osobowego oddziału ochotników chłopskich, gotowych do walki przeciwko carskiej armii. Za swoją propolską działalność ze strony zaborczej administracji doznał wielu szykan, a w jego mieszkaniu kilkakrotnie przeprowadzono policyjne rewizje.

Franciszek Nierzwicki zmarł 3 grudnia 1904 roku. Na jego pogrzebie zawiązał się komitet, który dla uczczenia pamięci po tym wielkim patriocie zebrał stosowną kwotę pieniędzy na wystawienie nagrobnego pomnika, który po dzień dzisiejszy znajduje się na przykościelnej pogódzkiej nekropolii. Obecnie w Starogardzie Gdańskim jego nazwiskiem nazwano jedną z ulic, a Szkole Podstawowej w Więckowach nadano patronackie imię.

Dla bliższego zapoznania się z biografią Franciszka Nierzwickiego polecamy następujące publikacje:

- S. Berent, Stary Franek. Franciszek Nierzwicki – rys życia [w:] „Kociewie”, R. 2 (1939), nr 5.

M.W., Franciszek Nierzwicki. Rys życia dobrego Polaka i zasłużonego obywatela [w:] „Mestwin”, R. 1932, nr 8.

- W. Brzoskowski, Skarszewscy patrioci, Skarszewy 2018, s. 21-52.

- E.F. Kozłowski, Słownik biograficzny Skarszew i okolicy, Sopot 2002, s. 293-294.

- R. Szwoch, Słownik biograficzny Kociewia, Starogard Gdański 2005, t. I, s. 179-183.

 

rok-franciszka-nierzwickiego-6744.jpg

Rada Powiatu Starogardzkiego, uznając wielkie zasługi Franciszka Nierzwickiego, który odznaczył się w środowisku lokalnym działalnością społeczną, narodową i pisarską, ustanawiła rok 2021 w 200. rocznicę jego narodzin Rokiem Franciszka Nierzwickiego. Uchwała została przyjęta jednogłośnie. 

 

Ilustracja pochodzi ze zbiorów Szkoły Podstawowej im. Franciszka Niedrzwickiego w Więckowach